အီရန်အနေဖြင့် “အသိတရားအမြန်ရရှိရန်” နှင့် နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်ကို လက်ခံရန် သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့် သတိပေး

PSM(NEWS)

ဧပြီ ၃၀၊ ၂၀၂၆

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်အစိုးရအနေဖြင့် “အသိတရားအမြန်ရရှိရန်” နှင့် ဝါရှင်တန်၏ တင်းကျပ်သော နျူကလီးယားထိန်းချုပ်မှုဆိုင်ရာ တောင်းဆိုချက်များကို လိုက်လျောရန် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သတိပေးလိုက်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်၏ ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် အီရန်၏ စီးပွားရေးမှာ ပိုမိုကျပ်တည်းလာလျက်ရှိသည်။

ပင်တဂွန်စစ်ဌာနချုပ် အကြီးအကဲ ပိထ် ဟက်ဆက်သ်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် လွှတ်တော်၌ သက်သေထွက်ဆိုရန်ရှိသော်လည်း၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေးအတွက် အီရန်၏ နောက်ဆုံးကမ်းလှမ်းချက်ကို သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့် က ပယ်ချရန် ဆုံးဖြတ်ပြီးဖြစ်ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြနေသည်။

ယင်းသတင်းကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းများမှာ တစ်ဖန်ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ဘရန့်ရေနံစိမ်းတစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၇ အထိ ရောက်ရှိသွားကာ၊ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့က စတင်ခဲ့သည့် အမေရိကန်နှင့် အီရန်ကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံးဈေးနှုန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဒေါ်နယ် ထရမ့် က ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် “အီရန်ဟာ သူတို့ရဲ့ ကိစ္စရပ်တွေကို စနစ်တကျ မလုပ်ဆောင်နိုင်သေးပါဘူး။ အသိတရားအမြန်ရရှိဖို့ သူတို့အတွက် အကောင်းဆုံးပါပဲ” ဟု ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကိုယ်တိုင် ရိုင်ဖယ်သေနတ်ကိုင်ဆောင်ထားသည့် ပုံရိပ်နှင့်အတူ “No more Mr Nice Guy” (လူကောင်းအဖြစ် ဆက်မနေတော့ဘူး) ဟူသော စာသားကိုပါ ဖော်ပြခဲ့သည်။

လူထု၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်း

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က စစ်ပွဲစတင်ခဲ့သည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်လခန့်မှစ၍ အီရန်က ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ပို့ဆောင်ရေးတွင် အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ခဲ့ရာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ရိုက်ခတ်မှုများရှိခဲ့သည်။ သို့သော် အီရန်ကိုယ်တိုင်၏ စီးပွားရေးမှာလည်း ထိခိုက်နေပြီး အီရန်သုံးငွေကြေး (Rial) မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာနှင့်ယှဉ်လျှင် သမိုင်းတစ်လျှောက် အနိမ့်ဆုံးသို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

အမည်မဖော်လိုသူ အသက် ၅၂ နှစ်အရွယ် အီရန်ဗိသုကာပညာရှင်တစ်ဦးက AFP သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် “ဆွေးနွေးပွဲတွေလုပ်တိုင်း ပြည်သူတွေရဲ့ စီးပွားရေးအခြေအနေက ပိုဆိုးလာပါတယ်။ သူတို့က ဆွေးနွေးပွဲသွားပြီး ပိတ်ဆို့မှုအသစ်တွေနဲ့ ပြန်လာတတ်ကြတယ်။ ပြည်သူတွေရဲ့ ဘဝ၊ စီးပွားရေး ဒါမှမဟုတ် လွတ်လပ်ခွင့်အကြောင်း ဘယ်သူမှမပြောဘဲ နျူကလီးယားအကြောင်းပဲ ပြောနေကြတာပါ” ဟု ဆိုသည်။

စစ်ရေးတင်းမာမှုနှင့် အနာဂတ်

သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့် က အိမ်ဖြူတော် ညစာစားပွဲတွင် ဗြိတိန်ဘုရင် ချားလ်စ်နှ့င့် ဧည့်သည်တော်များကို ပြောကြားရာ၌ အီရန်မှာ စစ်ရေးအရ ရှုံးနိမ့်သွားပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့အား နျူကလီးယားလက်နက် လုံးဝပိုင်ဆိုင်ခွင့်ပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း အလေးပေးပြောဆိုခဲ့သည်။

သို့သော် အီရန်စစ်တပ် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အမီယာ အာကရာမီနီယာက “ကျွန်တော်တို့က ဒီစစ်ပွဲကို ပြီးဆုံးသွားပြီလို့ မယူဆပါဘူး။ အမေရိကန်ကိုလည်း လုံးဝမယုံကြည်ပါဘူး” ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး၊ စစ်ပွဲပြန်လည်စတင်ပါက ပိုမိုပြင်းထန်စွာ တုံ့ပြန်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။

လက်ရှိတွင် လစ်ဘနွန်စစ်မျက်နှာ၌လည်း အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့ကြား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ရှိနေပြီး၊ စစ်ပွဲကြောင့် လစ်ဘနွန်နိုင်ငံသား ၁ ဒသမ ၂ သန်းကျော်မှာ အစာရေစာပြတ်လပ်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ကုလသမဂ္ဂကျောထောက်နောက်ခံပြု အစီရင်ခံစာတစ်စောင်က သတိပေးထားသည်။

ကိုးကား CNA